O KANTONU

OBRAZOVANJE

Prvi organizirani oblik obrazovanja datira još od XVII vijeka i vezan je za Behram-Begovu Medresu. Tuzlanska Gimnazija osnovana je 1899.godine.
Univerzitet u Tuzli osnovan je 1976. godine ali se visoko obrazovanje počelo razvijati još sa osnivanjem Više rudarske škole 1958. godine i Tehnološkog fakulteta 1959. godine, kao prvih dislociranih fakultet sarajevskog univerziteta u Tuzli.
Viša rudarska škola prerasta u rudarski fakultet 1960. godine kada je započela sa radom i Viša pedagoška škola.
U Brčkom 1961. godine otpočela je sa radom Viša ekonomsko-komercijalna škola. Daljnji razvoj visokog obrazovanja na području Sjeveroistočne Bosne je diktiran potrebama i dinamikom privrednog i društvenog razvoja regiona. U istom ritmu su više škole prerastale u fakultet, odnosno osnivani novi fakulteti i instituti. Tako je Viša Pedagoška škola 1969. godine prerasla u Pedagošku akademiju, Viša ekonomsko-komercijalna škola postaje Ekonomski fakultet 1976. godine, studij elektrotehnike je 1972. godine organizovan kao zasebna organizaciona cjelina Sarajevskog univerziteta.
Prekretnicu u razvoju visokoškolskog obrazovanja u regiji donijelo je osnivanje Medicinskog fakulteta 1976. godine. To je bila raskrsnica sa koje se ušlo u područje multidisciplinarnosti odmičući se postepeno od pretežno tehničke profilacije. Osnivanje univerziteta je postalo nužnost, ne samo da bi se nastavio razvoj visokog obrazovanja nego i da bi se osigurao daljnji kulturni i društveni preobražaj jednog od najmnogoljudnijih regiona Bosne i Hercegovine. Zajednica visokoškolskih i naučnoistraživačkih institucija Sjevernoistočne Bosne osnovana je 1972. godine i Konzorcija za razvoj višeg i visokog obrazovanja i naučnoistraživačkog rada u Tuzli, kao pretače Univerziteta u Tuzli. U zajednicu se udružuju: Tehnološki fakultet u Tuzli, Rudarski fakultet u Tuzli, Institut za rudarska i hemijsko-tehnološka israživanja u Tuzli, Pedagoška akademija u Tuzli, Viša ekonomsko-komercijalna škola u Brčkom i Savezni centar za obrazovanje i zaštitu u industriji i rudarstvu u Tuzli. Naknadno Zajednici pristupaju i Odjeljenje Muzičke akademije i Elektrotehničkog fakulteta iz Sarajeva u Tuzli. Sporazum o udruživanju u Univerzitet je postpisan 18. novembra 1976. godine u Sarajevu a svečanost početka rada je održana 18. decembra u Tuzli.
Osnivanje Defektološkog i prerastanje Pedagoške akademije u Filozofski fakultet 1993. godine, početak studija engleskog i njemačkog jezika, studija žurnalistike, psihologije i pedagogije, kao i osnivanje Akademije za scensku umjetnost, Farmaceutskog i Pravnog fakulteta uvodi ovaj univerzitet u novu fazu razvoja, koja bi trebala rezultirati formiranjem kritične mase humanističke inteligencije u tuzlanskoj regiji, bez koje je nezamislivo uključivanje u savremene globalne tokove.
Univerzitet u Tuzli ima veoma razvijenu saradnju sa univerzitetima i brojnim drugim institucionalnim organiozacijma iz oblasti visokog obrazovanja u zemlji i inozemstvu na planu razmjene studenata i nastavnika u okviru zajedničkih godišnjih programa, u oblasti provođenja zajedničkih istraživačkih projekata i međunarodne razmjene informacija o rezultatima istraživanja, te provođenje zajedničkih dodiplomskih i postdiplomskih studija sa univerzitetima iz: SAD-a, Irana, Austrije, Slovenije, Malezije, Njemačke, Makedonije, Mađarske, Francuske, Poljske itd.
Dosadašnja međunarodna saradnja Univerziteta u Tuzli i postignuti rezultati učešcem u brojnim međunarodnim projektima jasno pokazuju opredjeljenje ka daljnjem razvoju Univerziteta s ciljem da se do 2010. godine uključi u široki evropski akademski prostor.
Univerzitet u Tuzli u okviru 44 studijska profila organizuje i izvodi nastavno-naučni proces na 13 fakulteta: Akademija dramskih umjetnosti, Edukacijsko-rehabilitacijski fakultet, Ekonomski fakultet, Fakultet elektrotehnike, Fakultet za tjelesni odgoj i sport, Farmaceutski fakultet, Filozofski fakultet, Mašinski fakultet, Medicinski fakultet, Pravni fakultet, Prirodno-matematički fakultet, Rudarsko-Geološko-Građevinski i Tehnološki fakultet.
Nastavu trenutno pohađa bluzu 20.000 studenata na dodiplomskom studiju, i 1.500 na postdiplomskom studiju. Do sada je na Univerzitetu u Tuzli diplomiralo preko 25.000 studenata, magistriralo oko 2000 studenata a doktorsku disertaciju odbranilo preko 300 doktoranata. U nastavno - naučnom procesu na fakultetima učestvuju blizu 500 nastavnika i saradnika zaposlenih na Univerzitetu i vanjskih saradnika. Pored ovoga, na Univerzitetu je zaposleno preko 200 radnika koji obavljaju stručne, administrativno - tehničke i pomoćne poslove.

Obrazovini sistem nije prestao funkcionirati ni tokom rata. Bio je, istina reduciran, prilagoden ratnim okolnostima. Kada su prekinuta ratna djejstva, on je postepeno vraćan u predratno stanje. Popravljen je veliki broj ratom oštećenih školskih objekata i u njima je otpočela redovna nastava.
Težišne aktivnosti u srednjim školama proizilaze iz zadataka reforme obrazovanja a prvenstveno se odnose na unapređenje opće gimnazijskog obrazovanje i uvođenje modularnog obrazovnog procesa u stručnim školama. Stručnog obrazovanja bazira se na većem udjelu stručnog i praktičnog dijela a smanjenju općih obrazovnih sadržaja, odnose na realizaciju EU-VET programa. Od školske 2002/2003 godine u upotrebi je novi nastavni plan i program za opću gimnaziju a ove školske godine učenici završnih razreda u gimnazijama, maturski ispit polažu prema programu EXTERNE mature.
Na prostoru Tuzlanskog kantona srednje obrazovanje obuhvata 33 javnih ustanova od toga 24 srednjh škola, 7 gimnazija, 1 medresa i 1 srednja muzička škola, u kojima nastavu pohađa oko 25.500 učenika i radi oko 1.700 zaposlenika.

Osnovno obrazovanje na području Tuzlanskog kantona obuhvata 88 javnih ustanova i 1 privatnu osnovnu školu, u kojima nastavu pohađa oko 55.200 učenika i zaposleno je oko 4.200 zaposlenika. U svim osnovnim školama primjenjuje se usklađeni Zakon o osnovnom odgoju i obrazovanju, i novi Nastavni plan i program devetogodišnjeg osnovnog odgoja i obrazovanja.

Na području Tuzlanskog kantona rade predškolske ustanove kao javne ustanove čiji su osnivači općinska vijeća u devet općina i to: Banovićima, Doboj Istoku, Gračanici, Gradačcu, Kladnju, Lukavcu, Srebreniku, Tuzli i Živinicama. U svim predškolskim ustanovama ukupno dnevno boravi 1287 djece, odnosno 60 odgojnih grupa i 209 zaposlenika, od čega je 118 odgojno-obrazovnog osoblja i 91 ostalih (medicinske sestre, njegovateljice, kuharice, ložači, administrativno-finansijski zaposlenici i čistačice).